NASA publikuje mapę dna morskiego stworzoną na podstawie danych z satelity
Mapa dna morskiego misji SWOT NASA to przełom w kartografii oceanicznej. Wykorzystując subtelne sygnały na powierzchni wody, satelita odsłania tajemnice ukryte pod falami, oferując naukowcom i społeczeństwu nowe spojrzenie na jedną z najmniej zbadanych części naszej planety.
Misja Surface Water and Ocean Topography (SWOT) realizowana jest przez NASA we współpracy z francuską agencją kosmiczną CNES oraz partnerami z Kanady i Wielkiej Brytanii. Choć głównym celem satelity SWOT, wystrzelonego 16 grudnia 2022 roku, jest badanie oceanów i wód lądowych, jednym z najbardziej fascynujących osiągnięć misji jest stworzenie szczegółowej mapy dna morskiego. Opublikowana w marcu 2025 roku mapa ujawnia struktury podwodne z niespotykaną dotąd precyzją, rzucając nowe światło na topografię oceanicznego dna.
Satelita SWOT nie jest w stanie bezpośrednio obrazować dna morskiego – jego instrumenty mierzą powierzchnię wody, a nie to, co znajduje się pod nią. Jak więc powstała mapa dna oceanicznego? Kluczem jest technologia KaRIn (Ka-band Radar Interferometer), która z wyjątkową dokładnością rejestruje wysokości powierzchni oceanu. Te wysokości, mierzone z precyzją rzędu centymetrów, są subtelnie zniekształcane przez grawitacyjne oddziaływanie podwodnych struktur, takich jak góry podwodne, rowy czy grzbiety.
Grawitacja masywnych obiektów pod wodą, takich jak wulkaniczne łańcuchy górskie, przyciąga wodę, tworząc na powierzchni oceanu delikatne wzniesienia lub zagłębienia o wysokości od kilku centymetrów do metra. SWOT, dzięki swojej wysokiej rozdzielczości, potrafi wychwycić te drobne anomalie, co pozwala naukowcom na odwzorowanie topografii dna morskiego w sposób bardziej szczegółowy niż kiedykolwiek wcześniej. W efekcie mapa SWOT obejmuje struktury o rozmiarach od 15 do 25 kilometrów, co znacząco przewyższa wcześniejsze dane z misji takich jak TOPEX/Poseidon czy Jason.
Mapa dna morskiego SWOT ma ogromne znaczenie zarówno dla badań naukowych, jak i zastosowań praktycznych. W kontekście naukowym umożliwia lepsze zrozumienie procesów geologicznych, takich jak ruchy płyt tektonicznych czy aktywność wulkaniczna pod wodą. Struktury dna oceanicznego odgrywają też kluczową rolę w cyrkulacji oceanicznej – na przykład góry podwodne wpływają na prądy głębinowe, które regulują klimat Ziemi.
Z praktycznego punktu widzenia mapa może poprawić bezpieczeństwo żeglugi, wskazując potencjalne przeszkody na trasach morskich. Ponadto precyzyjne dane o topografii dna wspierają poszukiwania zasobów naturalnych, takich jak złoża minerałów czy gazu, choć wiąże się to z debatą na temat zrównoważonego wykorzystania oceanów.
Mimo swoich zalet, mapa SWOT ma pewne ograniczenia. Nie jest w stanie zobrazować struktur mniejszych niż 15 kilometrów ani dostarczyć szczegółów na poziomie pojedynczych metrów, co wciąż wymaga użycia sonarów czy podwodnych dronów.
Naukowcy planują jednak integrację danych z innymi misjami satelitarnymi, takimi jak GRACE (badająca zmiany grawitacyjne), aby jeszcze bardziej zwiększyć dokładność odwzorowania. Co więcej, dane SWOT mogą posłużyć jako punkt odniesienia dla przyszłych misji eksploracyjnych, w tym tych wykorzystujących roboty podwodne do badania trudno dostępnych obszarów oceanów.
